In opdracht van de gemeente Leeuwarden heeft Antea Group in 2022 een uitgebreide risicoanalyse uitgevoerd, met bijzondere aandacht voor het verkeer in de stad. De fiets speelt hierbij een centrale rol: als een van de belangrijkste vervoersmiddelen in Leeuwarden, wordt zorgvuldig onderzocht waar mogelijke veiligheidsrisico’s liggen en hoe deze verminderd kunnen worden. De analyse vormt een belangrijke stap richting een veiliger en efficiënter verkeer voor alle weggebruikers.

Highlights voor Fietsers

Binnen het thema fietsen komen er een aantal kenmerkelijke eigenschappen duidelijk naar boven. Hieronder is een overzicht te zien met de belangrijkste uitgangspunten van de fietsers.

• In de binnenring van Leeuwarden vinden de meeste ongelukken plaats, hier vinden ook vrijwel de meeste fietsbewegingen plaats;
• Hoog risico op 50 km/u wegen: Meer dan de helft van alle fietsongevallen vindt plaats op deze wegen;
• Kwetsbare fietsgroepen: Het relatief hoge aandeel gewonden in de leeftijdscategorie van 18 t/m 24 jaar (17%), 25 t/m 39 jaar (20%) en leeftijdscategorie 70+ jaar (15%);
• Kruispunten en oversteekplaatsen: Een aantal belangrijke oversteeklocaties waar ook de doorfietsroute langsgaat, scoren slecht op verkeersveiligheid;
  • Borniastraat/Verlengde Schrans;
  • Huizumerlaan/Oostergoweg;
  • Tussen de rotondes Spanjaardslaan-Harlingerstraatweg en rotonde Westerplantage.
• Hoge ziekenhuisregistratie met ongevallen van de fietsers;
• Beleidsmaatregelen: De gemeente streeft naar 30 km/u in woonwijken, veilige oversteekplaatsen, en gescheiden fietspaden waar mogelijk om de verkeersveiligheid te bevorderen.

Aanpak om de fiets verkeersveiligheid te verbeteren

Om een goed plan neer te zetten voor de gemeente Leeuwarden, zijn er toch een aantal belangrijke tekortkomingen en risico’s die niet genegeerd mogen worden. De gemeente Leeuwarden heeft drie thema’s om de verkeersveiligheid voor de fietsers te waarborgen.

Generieke risico’s van het verkeerssysteem – Infrastructuur

Om een duidelijke verbetering voor de infrastructuur te kunnen waarborgen, zet de gemeente in op het herinrichten van 50 km/u wegen naar 30 km/u wegen binnen de bebouwde kom, met uitzondering van enkele hoofdwegen. Op deze wegen zullen bijvoorbeeld, een verbreding van de fietsstroken of het veiliger maken van de oversteken toegepast worden. Dit zal bij een aantal verkeerslichten ook gedaan moeten worden. Ook wil de gemeente een duidelijke scheiding tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer verbeteren.

Specifiek naar de fietsinfrastructuur wil de gemeente duidelijk verbeteringen aanbrengen op de fietspaden. Dit wordt gedaan op voornamelijk de belangrijke fietspaden maar bijvoorbeeld de recreatieve routes. Verder zegt de gemeente ‘Binnen de bebouwde kom streven we bij rotondes naar uniformiteit met fietsers in de voorrang’. Dit zorgt ervoor dat er minder ongevallen plaats zullen vinden bij rotondes, omdat de automobilist weet dat de fietsers voorrang hebben.

Specifieke risico’s op de doelgroepen – Opleiding en Voorlichting

De gemeente Leeuwarden zet sterk in op het beschermen van kwetsbare en onervaren verkeersdeelnemers. Dit gebeurt binnen de aanpak: Opleiding en Voorlichting. Voor de kwetsbare verkeersdeelnemers ligt de nadruk op drie groepen: kinderen van 0 tot 15 jaar, fietsers en e-bikers van 70+ jaar en fietsers binnen de bebouwde kom. Bij de onervaren verkeersdeelnemers gaat de prioriteit naar jonge automobilisten en bromfietsers tussen de 18 en 24 jaar.

Om ervoor te zorgen dat de kwetsbare verkeersdeelnemer goed geschoold worden, worden de verkeersveiligheidslessen op basis- en middelbare scholen toegepast. Voor senioren op de fiets wordt nadrukkelijk ingezet op het programma: Doortrappen – veilig fietsen tot je 100e.

De jonge automobilisten en bromfietsers worden daarentegen ook op een juiste manier opgeleid om ervoor te zorgen dat zij ook weten hoe veiligheid in het verkeer werkt. Daarbij komen thema’s als afleiding in het verkeer en het gebruik van alcohol en drugs expliciet aan bod.

Individueel risico van de verkeersdeelnemer – de Regelgeving en Handhaving

Binnen het thema regelgeving en handhaving wordt vooral gekeken naar de verkeersveiligheidsrisico’s rondom ‘snelheid op 30 km/u- en 50 km/u wegen’. Op dit moment maakt handhaving van verkeersveiligheid nog geen onderdeel uit van de Veiligheidsagenda Leeuwarden, maar dit wordt in de komende uitvoeringsperiode nadrukkelijk wel opgenomen.

Handhaving is een belangrijk aandachtspunt, omdat het één van de drie pijlers van verkeersveiligheid vormt: Educatie, Engineering en Enforcement (handhaving). Door actiever in te zetten op handhaving kunnen risicovolle gedragingen worden aangepakt, zoals rijden onder invloed, afleiding in het verkeer door smartphonegebruik en snelheidsovertredingen.

Top 10 Knelpunten in het Fietsnetwerk van Leeuwarden

Hieronder is een overzicht te zien over de top 10 meest onveilige wegen 50 km/u en top 10 meest onveilige fietssituaties binnen Leeuwarden. Dit geeft een goed beeld in het algemeen waar de knelpunten in het fietsnetwerk bevinden.

Top 10 Knelpunten in het Fietsnetwerk van Fietsersbond

1. Verschillende oversteken bij gebiedsontsluitingswegen 50 km/u
   • Oversteek Heliconweg
   • Oversteek Harlingertrekweg – fietsroute
   • Oversteek Julianalaan
2. Noorderbrug – Fietsoversteek
3. Bleeklaan oversteek – hoofdfietsroute
4. Rotonde Heliconweg – Tesselschadestraat
5. Fietspad – Stephensonviaduct
6. Achter het station – druk verkeer/ fietsers op de rijbaan
7. Verlengde Schrans – druk verkeer/ fietsers op de rijbaan
8. Verlengde Schrans – oversteek noordelijke richting – Hollanderdijk
9. Achter de Hoven – Willem Lodewijkstraat – druk kruispunt/ gevaarlijk
10. Verschillende fietspaaltje